Żywe archiwum Rybnika

Wystawa „Żywe archiwum Rybnika”

Finał projektu: piątek, 23 października 2026, godz. 13:00–17:00, Zabytkowa Kopalnia Ignacy w Rybniku. Wstęp bezpłatny.

Jak zwiedzać wystawę

  1. Strefa 1Plansze o familokachRybnickie familoki, Plac, Kobiety, Kopalnia, Co się zmieniło?
  2. Strefa 2Scenawystęp Teatru Powrotów i muzyka regionalna
  3. Strefa 3Filmfilm o familokach na ekranie · obejrzyj tutaj
  4. Strefa 4Ławka haptycznaRE_SONANTIA: Familoki – usiądź i posłuchaj
  5. Strefa 5Gry na tabletachdla dzieci i młodzieży: zbierz trzy pieczątki
  6. Strefa 6Strefa dialoguz czym Tobie kojarzą się familoki?

W programie także archiwalne zdjęcia, strefa kuchni familoka, quizy, kolorowanki, pakiet edukacyjny i poczęstunek.

Strefa 3 · film

Film „Familoki Rybnika”

Siedem minut o kolonii przy kopalni, placu między domami, sąsiadach, świętach i kopalni Rymer. Część fotografii ze zbiorów prywatnych ożywiliśmy (oznaczenie „Animacja”). Fotografie ze zbiorów Muzeum im. o. Emila Drobnego w Rybniku pokazujemy bez zmian.

Film bez narracji, z muzyką i odgłosami podwórka; napisy pokazują teksty plansz i cytaty z relacji. Film można obejrzeć tylko na tej stronie. Nie jest objęty licencją CC BY 4.0, bo zawiera odwzorowania cyfrowe ze zbiorów Muzeum im. o. Emila Drobnego w Rybniku i fotografie z prywatnych zbiorów, udostępnione wyłącznie do pokazu w ramach projektu.

Opis filmu (wersja tekstowa)
  1. Kolonia przy kopalni. Pocztówki z Niedobczyc i kolonii Römergrube z początku XX wieku, akwarela kopalni Rymer z 1930 roku i fotografie górników z około 1920 roku.
  2. Plac. Fotografie Zenona Kellera z 1986 roku i zdjęcia z prywatnych zbiorów: sąsiedzi na placu, dziecko na koniku, karty pod ścianą familoka, sąsiadki na ławce, mieszkańcy w oknie.
  3. Sąsiedzi i święta. Orszak weselny, bieg ulicą osiedla, święto 1 Maja, pochód w strojach ludowych, poczet sztandarowy, biesiada, rozpoczęcie roku szkolnego w 1986 roku.
  4. Kopalnia. Kopalnia Rymer z hałdami, kierownictwo kopalni w 90. rocznicę, górnicy w mundurach galowych, Barbórka w Domu Kultury.
  5. Familoki dziś. Osiedle Rymer w 2026 roku i uczestnicy spaceru pamięci.

Cytaty z relacji: „U nas się chodziło na plac, nie na podwórko.” (pani Lucyna); „Wszyscy się znali i każdy wszystko o każdym wiedział. (…) Była taka jedna wielka rodzina.” (pani Lucyna); „Dwanaście godzin miał robić i koniec.” (słuchaczka z Centrum Usług Społecznych w Radlinie); „W familokach życie toczyło się wspólne.” (słuchaczka Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Rybniku).

Zadania w telefonie i na tablecie

Posłuchaj, jak się żyło w familoku, i rozwiąż zadania. Za każde zadanie dostajesz gwiazdkę. Zadania 1–4 pasują do plansz w strefie 1.

Gry na tablety (strefa 5): 1. Znajdź w familoku · 2. Dzień w familoku · 3. Śląskie słowa

Plac między ceglanymi familokami

Zadanie 1 · plansza „Plac”

Dzieciństwo na placu

Po szkole dzieci szły na plac. Tak nazywały miejsce między domami. Bawiły się tam aż do wieczora.

Wejścia do familoków wychodzą na wspólny plac

Zadanie 2 · plansza „Plac”

Sąsiedztwo

W familoku wszyscy się znali. Dzieci z jednego placu bawiły się razem.

Sień familoka z drewnianymi schodami i podłogą w kratkę

Zadanie 3 · plansza „Kobiety”

Dom i kuchnia

Dzieci wracały ze szkoły same, z kluczem na szyi. U babci czekały kreple, czyli pączki.

Chlywiki, czyli budynki gospodarcze przy familokach

Zadanie 4 · plansza „Kopalnia”

Praca i kopalnia

Osiedle zbudowano dla ludzi, którzy pracowali w kopalni. Praca była ciężka i długa. Po pracy szło się jeszcze w pole.

Piętrowy familok z czerwonej cegły

Zadanie 5 · także w domu

Spacer 360°

Przejdź się po osiedlu. Przesuwaj obraz palcem, żeby się rozejrzeć. Strzałka na ziemi przenosi dalej.

Plan osiedla Rymer; domy zabytkowe zaznaczone na brązowo

Więcej po wystawie

Mapa i wszystkie nagrania

Na mapie osiedla Rymer jest jedenaście miejsc. Dotknij numeru, żeby przeczytać o miejscu. Brązowe domy to zabytki. W dziale Historie są wszystkie nagrania z tekstem.