Żywe archiwum Rybnika
Wystawa „Żywe archiwum Rybnika”
Finał projektu: piątek, 23 października 2026, godz. 13:00–17:00, Zabytkowa Kopalnia Ignacy w Rybniku. Wstęp bezpłatny.
Jak zwiedzać wystawę
- Strefa 1Plansze o familokachRybnickie familoki, Plac, Kobiety, Kopalnia, Co się zmieniło?
- Strefa 2Scenawystęp Teatru Powrotów i muzyka regionalna
- Strefa 3Filmfilm o familokach na ekranie · obejrzyj tutaj
- Strefa 4Ławka haptycznaRE_SONANTIA: Familoki – usiądź i posłuchaj
- Strefa 5Gry na tabletachdla dzieci i młodzieży: zbierz trzy pieczątki
- Strefa 6Strefa dialoguz czym Tobie kojarzą się familoki?
W programie także archiwalne zdjęcia, strefa kuchni familoka, quizy, kolorowanki, pakiet edukacyjny i poczęstunek.
Film „Familoki Rybnika”
Siedem minut o kolonii przy kopalni, placu między domami, sąsiadach, świętach i kopalni Rymer. Część fotografii ze zbiorów prywatnych ożywiliśmy (oznaczenie „Animacja”). Fotografie ze zbiorów Muzeum im. o. Emila Drobnego w Rybniku pokazujemy bez zmian.
Film bez narracji, z muzyką i odgłosami podwórka; napisy pokazują teksty plansz i cytaty z relacji. Film można obejrzeć tylko na tej stronie. Nie jest objęty licencją CC BY 4.0, bo zawiera odwzorowania cyfrowe ze zbiorów Muzeum im. o. Emila Drobnego w Rybniku i fotografie z prywatnych zbiorów, udostępnione wyłącznie do pokazu w ramach projektu.
Opis filmu (wersja tekstowa)
- Kolonia przy kopalni. Pocztówki z Niedobczyc i kolonii Römergrube z początku XX wieku, akwarela kopalni Rymer z 1930 roku i fotografie górników z około 1920 roku.
- Plac. Fotografie Zenona Kellera z 1986 roku i zdjęcia z prywatnych zbiorów: sąsiedzi na placu, dziecko na koniku, karty pod ścianą familoka, sąsiadki na ławce, mieszkańcy w oknie.
- Sąsiedzi i święta. Orszak weselny, bieg ulicą osiedla, święto 1 Maja, pochód w strojach ludowych, poczet sztandarowy, biesiada, rozpoczęcie roku szkolnego w 1986 roku.
- Kopalnia. Kopalnia Rymer z hałdami, kierownictwo kopalni w 90. rocznicę, górnicy w mundurach galowych, Barbórka w Domu Kultury.
- Familoki dziś. Osiedle Rymer w 2026 roku i uczestnicy spaceru pamięci.
Cytaty z relacji: „U nas się chodziło na plac, nie na podwórko.” (pani Lucyna); „Wszyscy się znali i każdy wszystko o każdym wiedział. (…) Była taka jedna wielka rodzina.” (pani Lucyna); „Dwanaście godzin miał robić i koniec.” (słuchaczka z Centrum Usług Społecznych w Radlinie); „W familokach życie toczyło się wspólne.” (słuchaczka Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Rybniku).
Zadania w telefonie i na tablecie
Posłuchaj, jak się żyło w familoku, i rozwiąż zadania. Za każde zadanie dostajesz gwiazdkę. Zadania 1–4 pasują do plansz w strefie 1.
- Zadanie 1Dzieciństwo na placu
- Zadanie 2Sąsiedztwo
- Zadanie 3Dom i kuchnia
- Zadanie 4Praca i kopalnia
- Zadanie 5Spacer 360°
Gry na tablety (strefa 5): 1. Znajdź w familoku · 2. Dzień w familoku · 3. Śląskie słowa

Dzieciństwo na placu
Po szkole dzieci szły na plac. Tak nazywały miejsce między domami. Bawiły się tam aż do wieczora.

Sąsiedztwo
W familoku wszyscy się znali. Dzieci z jednego placu bawiły się razem.

Dom i kuchnia
Dzieci wracały ze szkoły same, z kluczem na szyi. U babci czekały kreple, czyli pączki.

Praca i kopalnia
Osiedle zbudowano dla ludzi, którzy pracowali w kopalni. Praca była ciężka i długa. Po pracy szło się jeszcze w pole.

Spacer 360°
Przejdź się po osiedlu. Przesuwaj obraz palcem, żeby się rozejrzeć. Strzałka na ziemi przenosi dalej.
Mapa i wszystkie nagrania
Na mapie osiedla Rymer jest jedenaście miejsc. Dotknij numeru, żeby przeczytać o miejscu. Brązowe domy to zabytki. W dziale Historie są wszystkie nagrania z tekstem.
Brawo! Masz wszystkie gwiazdki
Znasz już plac, klopsztangę i kreple od Omy. Opowiedz o tym komuś w domu albo zapytaj babcię i dziadka, w co się bawili.